الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

383

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

قرينه بر ذو القرينه مقدم است مفسر بر مفسر مقدم است چه از حيث دلالت قوىتر باشد چنانچه در غالب موارد چنين است وجه مساوى باشد و چه ضعيف‌تر باشد مثل اينكه دليل خاص از مفهوم كلام استفاده مىشود ، ولى دليل عام منطوقى است باز هم يقدم الخاص على العام لكونه قرينه على مراد المتكلم من العام و القرينة مقدم على ذى القرينه فقط يك مورد مستثنى است و آن موردى است كه دليل عام نص در مطلوب باشد كه توجيه‌بردار نيست . بحث جنبى ديگر اين است كه بلا اشكال اصالة الظهور در دليل خاص بر اصالة الظهور در دليل عام مقدم است اما آيا اين تقديم از باب حكومت است ؟ يا از باب ورود است ؟ و يا تفصيل در كار است ؟ به عبارت ديگر ، آيا اصالة الظهور در دليل خاص بر اصالة الظهور در دليل عام حاكم است ؟ يا وارد است ؟ و يا در برخى موارد و در بعضى حاكم است ؟ در اين بحث نيز انظار و مبانى مختلفى وجود دارد ، ولى مهم نيست آنكه مهم است و ثمرهء عملى دارد اصل التقديم است و اما كيفية التقديم چندان مهم نيست . 2 . موردى كه يكى از دو دليل معينا و يا هر دو دليل داراى قدر متقين باشند در اين صورت هم هريك را بر قدر متيقن آن حمل مىكنيم و بدين‌وسيله تعارض نابود مىشود . منتهى قدر متيقن دو قسم است : الف . قدر متيقن در مقام تخاطب و آن عبارت است از اينكه متكلم با مخاطب دربارهء فرد يا صنف خاصى از يك مطلق سخن مىگفتند به دنبال آن مولا سخن مطلقى بر زبان جارى ساخت ، در اينجا مىگوييم : قدر متيقن در مقام محاوره همان فرد يا صنف خاص است فى المثل مولا با عبدش دربارهء منافع و خواص گوشت گوسفند سخن مىگفتند ، سپس مولا گفت : اشتر اللحم كه قدر مسلم از اين اطلاق ، خصوص لحم الغنم است . ب . قدر متيقن خارجى و آن عبارت است از اينكه هر مطلقى در واقع و نفس الامر داراى يك سلسله مصاديق بارز و كاملى است كه حتما آن افراد از اين مطلق اراده شده و ممكن نيست كه ساير افراد مراد باشند و اين دستهء بخصوص مراد نباشد فى المثل